Đi dây điện cho nhà thông minh: 3 hạng mục phải chốt trước khi trát tường

Khi xây hoặc sửa một ngôi nhà phố, một căn biệt thự, phần lớn quyết định về nhà thông minh thường để đến giai đoạn hoàn thiện. Lúc đó tường đã trát, trần đã đóng, hộc rèm đã làm xong. Một số thiết bị vẫn lắp được, nhưng một số khác sẽ phải đục lại hoặc chấp nhận phương án kém thẩm mỹ.

Bài viết này giúp chủ nhà, kiến trúc sư và nhà thầu phân biệt: thiết bị nào phải tính từ giai đoạn đi dây điện, thiết bị nào lắp sau vẫn được. Ví dụ minh họa dựa trên hệ sinh thái Orvibo mà Elmart đang triển khai cho các công trình nhà ở mặt đất.

Nguyên tắc chung: có dây thì tính trước, không dây thì lắp sau

Thiết bị nhà thông minh chia làm hai nhóm theo cách cấp nguồn:

• Thiết bị có dây lấy nguồn trực tiếp từ hệ thống 220V của ngôi nhà: công tắc thông minh, bảng điều khiển gắn tường, động cơ rèm. Vị trí và loại dây phải được xác định trước khi đi ống, đi dây.

• Thiết bị không dây chạy pin và kết nối qua sóng (ví dụ Zigbee): cảm biến chuyển động, cảm biến cửa, nút gọi khẩn cấp. Nhóm này có thể bổ sung bất kỳ lúc nào.

Nếu gia đình có người cao tuổi, ba hạng mục dưới đây nên được chốt sớm nhất.

1. Công tắc thông minh cho đèn lối đi: cần đủ dây L và N

Quãng đường từ phòng ngủ đến nhà vệ sinh là nơi người cao tuổi đi lại nhiều nhất vào ban đêm. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), té ngã là nguyên nhân tử vong do chấn thương không chủ ý đứng thứ hai trên thế giới. Người trên 60 tuổi chiếm phần lớn các ca tử vong này. Ánh sáng đủ và đúng lúc ở lối đi là một trong những việc nhỏ nhưng có ý nghĩa.

Để sau này đèn lối đi có thể tự bật theo cảm biến hoặc theo kịch bản, mạch đèn đó cần dùng công tắc thông minh. Với dòng Orvibo MixSwitch T40, công tắc cần đủ hai dây L (dây pha) và N (dây trung tính), điện áp 220V và mỗi kênh chịu tải 200W.

Nhiều hộp công tắc trong nhà ở Việt Nam chỉ có dây L đi qua công tắc, còn dây N đi thẳng đến đèn. Nếu không báo trước, thợ điện thường đi dây theo thói quen này. Đến khi muốn lắp công tắc thông minh, gia đình phải xử lý lại.

Việc cần làm: đánh dấu trên bản vẽ điện những mạch đèn sẽ dùng công tắc thông minh và yêu cầu đưa dây N vào hộp công tắc ở các vị trí đó.

2. Rèm động cơ: cần nguồn điện tại hộc rèm

Với người lớn tuổi, việc kéo những tấm rèm dày ở cửa kính lớn không hề nhẹ nhàng. Rèm động cơ giải quyết việc này, và có thể gắn với kịch bản buổi sáng hoặc buổi tối.

Theo kinh nghiệm triển khai của đội kỹ thuật Elmart, động cơ rèm Orvibo cần nguồn điện, khoảng không lắp đặt và loại ray phù hợp. Nếu đợi đến khi làm nội thất xong mới tính, việc bổ sung nguồn hoặc xử lý hộc rèm sẽ khó khăn và ảnh hưởng thẩm mỹ.

Cần chốt sớm: với mỗi ô cửa lớn, xác định ngay từ đầu rèm nào cần điều khiển (một lớp hay hai lớp), số động cơ và vị trí ổ cấp nguồn trong hộc rèm. Đây là hạng mục nhỏ trên bản vẽ nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến thi công.

3. Bảng điều khiển trung tâm: đặt vào vị trí một ô công tắc

Người cao tuổi thường không quen thao tác trên điện thoại. Một điểm điều khiển cố định trên tường giúp mọi thành viên trong nhà đều dùng được hệ thống.

MixPad S có màn hình 4 inch, tích hợp bộ điều khiển trung tâm (gateway) hỗ trợ Zigbee, WiFi và Bluetooth, quản lý tối đa 350 thiết bị, có điều khiển bằng giọng nói và 2 kênh tải. Thiết bị lắp vào vị trí một ô công tắc trên tường và đấu dây L và N.

Lưu ý khi chọn vị trí: chọn vị trí MixPad theo luồng đi lại thực tế, ví dụ gần cửa phòng ngủ của ông bà, phòng khách hoặc sảnh mỗi tầng với nhà nhiều tầng, và chuẩn bị hộp âm tường có đủ dây L, N tại đó.

Những thiết bị có thể lắp sau

• Cảm biến chuyển động: dùng để tự bật đèn lối đi khi có người đi qua.

• Cảm biến cửa: biết cửa đang đóng hay mở.

• Nút gọi khẩn cấp: đặt cạnh giường hoặc trong nhà vệ sinh.

Đây là các thiết bị không dây, có thể bổ sung khi nhu cầu của gia đình thay đổi. Điều kiện là ngôi nhà đã có bộ điều khiển trung tâm và mạng Zigbee phủ đủ các khu vực.

Checklist gửi thợ điện trước khi đi dây

1. Đánh dấu mạch đèn nào dùng công tắc thông minh, yêu cầu có dây N tại hộp công tắc.

2. Xác định ô cửa nào dùng rèm động cơ, chuẩn bị nguồn tại hộc rèm.

3. Chọn vị trí đặt bảng điều khiển MixPad cho từng tầng hoặc từng khu vực, chuẩn bị hộp âm tường có dây L và N.

4. Dự trù vị trí đặt bộ điều khiển trung tâm và thiết bị mạng ở nơi thông thoáng, không giấu trong hộp kín.

5. Ghi lại vị trí các thiết bị không dây sẽ lắp sau để kiểm tra vùng phủ sóng.

Câu hỏi thường gặp

Nhà đã trát tường rồi có làm nhà thông minh được không?
Được, nhưng phạm vi sẽ hẹp hơn. Các thiết bị không dây lắp bình thường. Với công tắc và rèm, cần khảo sát hiện trạng dây trong hộp công tắc và hộc rèm trước khi chọn phương án.

Tại sao công tắc thông minh cần dây N còn công tắc thường thì không?
Công tắc thường chỉ đóng ngắt mạch. Công tắc thông minh có mạch điện tử và bộ thu phát sóng bên trong, cần nguồn nuôi liên tục, nên dòng MixSwitch T40 yêu cầu đủ dây L và N.

Nên làm nhà thông minh từ giai đoạn nào?
Tốt nhất là từ giai đoạn thiết kế điện, trước khi đi ống và đi dây. Lúc này chi phí điều chỉnh gần như bằng không.

Elmart hỗ trợ gì

Elmart triển khai Orvibo cho nhà phố và biệt thự theo Bộ tiêu chuẩn kỹ thuật riêng, từ khảo sát, đề xuất cấu hình, hỗ trợ thi công đến nghiệm thu. Nếu ngôi nhà của bạn đang ở giai đoạn thiết kế hoặc đi dây điện, hãy gửi bản vẽ mặt bằng để được gợi ý vị trí thiết bị cho từng tầng.

Nguồn: WHO – Falls fact sheet; thông số MixSwitch và MixPad S theo tài liệu Orvibo; kinh nghiệm triển khai của đội kỹ thuật Elmart.

----

Liên hệ Elmart:

Showroom: BTT10-1, Khu nhà ở Him Lam Vạn Phúc, Hà Đông, Hà Nội

Website: elmart.com.vn

Hotline: 096 732 5588